اخلاق و فضائل

مهریه حضرت خدیجه علیها السلام

چون مراسم خواستگاری به پایان رسید، ورقه بن نوفل پسر عموی خدیجه گفت: مهریه خدیجه ۴۰۰۰ دینار می باشد، حضرت ابوطالب علیه السلام با خرسندی پذیرا شدند. حضرت خدیجه علیها السلام آن مبلغ را به عهده گرفتند، مبلغ چهار هزار دینار با خلعتی به خدمت عباس عموی پیامبر فرستاد تا آن را تحت مراسمی به خویلد پدر حضرت خدیجه علیها السلام تقدیم کند. (۳)ولی پیامبر اکرم فقط ۵۰۰ درهم از آن را به عنوان مهریه فرستاد، تا مهرالسنه باشد.(۴)
چون مهریه به دست خدیجه علیها السلام رسید به ورقه دستور داد که آن را به محضر پیامبر صلی الله علیه و آله تقدیم کند و اعلام کند که همه اموال خدیجه علیها السلام به آن حضرت متعلق است. ورقه بن نوفل در میان زمزم و مقام

۱- – تحریف تاریخ، ص ۹۵-۱۰۳٫
۲- الانوارالساطعه، ص ۱۶۴؛ شجره طوبی، ج۲، ص ۲۳۳؛ تنقیح المقال، ج۳، ص ۷۷ و اعیان الشیعه، ج۶، ص۳۱۲٫
۳- الکافی، ج۵، ص ۳۷۴٫
۴- القواعد، علامه حلی، ج۳، ص ۷۳٫
ص:۱۹۳
ابراهیم ایستاد و با صدای رسا اعلام کرد: هان ای امت عرب، خدیجه شما را گواه می گیرد که این مبلغ را با همه اموال، غلامان و کنیزانش به محمد امین تقدیم می دارد و شما را به گواهی می طلبد.(۱)
خویلد پدر خدیجه علیها السلام در مراسم عقد فرمود: ای معشر عرب، آسمان سایه نینداخته و زمین بر فراز خود حمل نکرده، کسی را که از محمد برتر باشد همه گواه باشید که من او را به دامادی خود برگزیدم و به این پیوند مقدس مفتخر هستم.(۲)
آنگاه حضرت خدیجه علیها السلام اموال، اغنام، احشام، عطریات و جامه های فراوان در اختیار حضرت ابوطالب علیه السلام گذاشت تا ولیمه عروسی را بر عهده بگیرد. حضرت ابوطالب علیه السلام سفره بسیار باشکوهی گسترد و سه روز تمام اهالی مکه و پیرامون آن را میهمان کرد.(۳)
و این نخستین ولیمه ای بود که از سوی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ترتیب داده شد.(۴)
در سیره حلبیه آمده است که حضرت ابوطالب علیه السلام ، علاوه بر مهریه ی یاد شده، ۲۰ شتر جوان نیز از مال خود جزو مهریه ی حضرت خدیجه علیها السلام قرار داد. ولی طبرسی تصریح می کند که مهریه ی حضرت خدیجه علیها السلام ۵/۱۲ دوازده و نیم(۵) اوقیه (همان مهر السنه) بود، که مهریه ی دیگر همسرانش همین مقدار بود.(۶)
امام باقر و امام صادق علیهماالسلام فرموده اند:
«ما زوج رسول الله صلی الله علیه و آله شیئاً من نباته و لا تزوج شیئاً من نسائه علی اکثر من اثنی عشر اوقیه و نش یعنی نصف اوقیه.»
یعنی تزویج نکرد رسول خدا صلی الله علیه و آله هیچ یک از دختران خود و نه هیچ یک از زنانش را به بیش از دوازده اوقیه و نیم.(۷)
و در داستان ازدواج حضرت جوادالائمه علیه السلام با دختر مامون عباسی نیز آمده است:
«… و بذلت لها من الصداق ما بذله رسول الله صلی الله علیه و آله لازواجه و هو اثنتا عشره اوقیه و نش و علی تمام الخمس مائه…»

۱- امهات المعصومین، آیت الله شیرازی، ص ۸۷٫
۲- وفاۀ الزهرا، سید عبدالرزاق مقرم، ص ۷٫
۳- من لایحضر الفقیه، ج۳، ص ۳۹۷٫
۴- سرچشمه کوثر، ص ۳۶ به نقل از ام المومنین خدیجه، عبدالمنعم، ص ۴۰
۵- هر اوقیه برابر با ۴۰ درهم است.
۶- اعلام الوری، طبرسی، ج۱، ص ۲۷۵؛ بحارالانوار، ج۱۶، ص ۱۰ و ۱۲ و ۲۱۹٫
۷- اعلام الوری، ص ۱۴۷٫
ص:۱۹۴
یعنی من صداق او را همان قرار دادم که رسول خدا صلی الله علیه و آله به زنانش بذل فرمود و آن دوازده اوقیه ونیم بود که تمامی پانصد درهم بر ذمه من است.(۱)
فصل هجدهم: نخستین اسلام و ایمان آورنده حضرت علی علیه السلام است یا حضرت خدیجه علیها السلام ؟
اشاره

۱- من لا یحضرالفقیه / ج۳/ ص ۳۹۸٫
ص:۱۹۵
مشهور بین مردم آن است که علی بن ابیطالب علیه السلام هرگز به خدا شرک نورزیده است تا اینکه ایمان خود را جدیداً از سرگرفته باشد بلکه او تابع و اقتدا کننده به رسول خدا صلی الله علیه و آله در تمام اعمال و افعال خود بود او در این مرحله به حدی رسید که خداوند متعال او را یاری و توفیق داد تا به مقام عصمت نائل آمد.(۱)
پس علی بن ابیطالب علیه السلام نخستین فردی است که اسلام آورده است و او همان گوینده ای است که می-گوید: «من بنده ی خدا و برادر پیامبر او هستم و من صدیق اکبرم» هیچ کس این کلمه را نمی گوید جز آنکه دروغگو و افتراگر باشد من با پیامبر خداصلی الله علیه و آله هفت سال جلوتر از مردم نماز گزاردم.(۲)
ولی برخی از حسدورزان به مقام علی علیه السلام می گویند که خدیجه علیها السلام نخستین مسلمانی است که اسلام آوره است و نخستین مخلوقی است که به پیامبر خدا صلی الله علیه و آله ایمان آورده است.(۳)
ولی صحیح آن است که خدیجه علیها السلام نخستین ایمان آورنده از قشر زنان می باشد.
و آن هم بعد از حضرت علی علیه السلام و این علی علیه السلام نخستین فرد از مردم می باشد که به او ایمان آورد چون این روایت از سلمان، ابوذر، جناب ابوسعید خدری، زید بن ارقم آمده است و ابن اسحاق و زهری نیز به آن ملزم شده اند.(۴)

۱- مروج الذهب، ج۲، ص ۲۷۶٫
۲- تاریخ ابن اثیر، ج۲، ص ۵۷٫
۳- سیره حلبی، ج۱، ص ۲۶۷٫
۴- عیون الاثر، ج۱، ص ۱۲۴؛ مناقب خوارزمی، ص ۱۸- ۲۰؛ سیره حلبی، ج۱، ص ۲۶۸- ۲۷۵؛ حلیه الاولیاء، ج۱، ص ۶۶٫
ص:۱۹۶
و صحابه نخستین پیش از عهد اموی این معنی را مورد تأیید و تأکید قرار داده اند.(۱) پیامبر خداصلی الله علیه و آله فرموده است: «نخستین وارد شونده به من در حوض کوثر و نخستین فرد اسلام آورنده حضرت علی بن ابیطالب علیهما السلام می باشد.»(۲)
امویان کوشیده اند که خدیجه علیها السلام را نخستین شخص مسلمان معرفی نمایند نه از روی محبت و دوستی به خدیجه علیها السلام، بلکه به عنوان سرپوش گذاردن بر فضائل حضرت علی صلی الله علیه و آله چون آنان دشمنان محمد و آل محمد صلی الله علیه و آله می باشند.
سپس کوشیده اند اسلام آوردن ابوبکر را بر او مقدم بدارند عموماً این ادعای آنان به نابودی کشانده شده است چون علماء ادعاء نموده اند که اسلام آوردن ابوبکر سالها پس از بعثت نبوی رخ داده است.(۳) یعنی پس از اسلام آوردن بیش از ۵۰ نفر از مسلمانان(۴) ، دقیقاً بعد از واقعه ی اسراء و معراج که یک سال و نیم قبل از هجرت بنا به روایت واقدی، رخ داده است یعنی ابوبکر اسلام آورده است در حالی که سن علی علیه السلام ۲۱ سال بوده است دقیقاً یک سال و نیم پیش از هجرت.(۵)
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: «این علی است که نخستین ایمان آورنده ی من است که مرا تصدیق نمود و با من نماز خواند»(۶)
از اسلام آوردن او بگوییم ابوالقاسم کوفی گوید: «ابوبکر پس از هفت سال از بعثت رسول خدا اسلام آورد»(۷)
مسعودی می گوید: بسیاری از مردم بر آن رفته اند که حضرت علی علیه السلام هرگز شرک نورزید تا با اسلام خود، استیناف کرده باشد، بلکه او در تمام افعال و اعمال خود، تابع و پیرو پیامبر و اقتدا کننده به او بود او بالغ گردید در حالی که در همین وضعیت بود. خداوند متعال او را نگه داشت و قلبش را محکم نمود و او را توفیق تبعیت و پیروی از پیامبر خدا را عنایت فرمود و برخی از مردم بر آن هستند که او نخستین ایمان آورنده به رسول خدا است و پیامبر خدا او را دعوت به اسلام نمود در حالی که او در جایگاه تکلیف بود با ظاهر قول خدای عزوجل «وانذر عشیرتک الاقربین»(۸)

۱- المستدرک الحاکم، ج۳، ص ۱۳۶؛ الاوائل، ج۱، ص ۱۹۵؛ حیاه الصحابه، ج۲، ص ۵۱۳- ۵۱۵٫
۲- المستدرک الحاکم، ج۳، ص ۱۳۶؛ الاوائل، ج۱، ص ۱۹۵؛ حیاه الصحابه، ج۲، ص ۵۱۳-۵۱۵٫
۳- سیره حلبی، ج۱، ص ۲۷۳٫
۴- البدایه و النهایه، ج۳، ص ۲۸؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۶۰٫
۵- مجمع الزوائد، ج۱، ص ۷۶٫
۶- شرح نهج البلاغه معتزلی، ج ۱۳، ص ۲۲۵؛ تاریخ بغداد، ج۴، ص ۲۲۴٫
۷- الاستغاثه، ج۲، ص ۳۱٫
۸- الشعراء/۲۱۴٫
ص:۱۹۷
خویشاوندان نزدیک خود را انذار نما و آغاز آن از حضرت علی علیه السلام بود چون نزدیک ترین فرد به رسول خدا و مطیع ترین آنان بود.(۱)
و سیوطی نیز گفته است: علی نخستین فرد اسلام آورنده می باشد و برخی از مردم بر این امر اجماع نقل نموده اند.(۲)
ابوذر و سلمان می گویند: رسول خدا صلی الله علیه و آله دست علی بن ابیطالب علیه السلام را گرفت و فرمود: این شخص اولین کسی است که به من ایمان آورده، و اولین کسی است که در روز قیامت دست در دست من می نهد و اوست راستگوی بزرگ و جداکننده [حق و باطل از] این امت و پیشوای مومنان.(۳)
امام صادق علیه السلام از پدرانش روایت می کند که: علی علیه السلام اولین کسی بود که اسلام آورد.(۴)
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: علی علیه السلام اولین کسی باشد که به من ایمان آورد و اول کسی باشد که در روز قیامت با من مصافحه نماید و دست به دست من دهد، و او صدیق اکبر و جداکننده ی حق از باطل است.(۵)
برگرفته از کتاب دانشنامه حضرت خدیجه سلام الله علیها

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *